Powiatowa Stacja
Sanitarno-Epidemiologiczna
w Siemiatyczach

Higiena Żywności, Żywienia i Przedmiotów Użytku

 

 

W związku ze zbliżającym się sezonem zbioru owoców i warzyw, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Siemiatyczach przypomina o podstawowych zasadach, jakie należy stosować na każdym etapie produkcji w celu zapobieżenia zakażeniom mikrobiologicznym owoców i warzyw.

Podmioty prowadzące produkcję pierwotną produktów pochodzenia roślinnego oraz podmioty prowadzące sprzedaż bezpośrednią tych produktów obowiązane są złożyć wniosek o wpis do Rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie z art. 61 i art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Rejestracja zakładów prowadzących produkcję pierwotną lub sprzedaż bezpośrednią 

Organem właściwym w sprawach rejestracji jest Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny. W związku z tym wnioski należy składać we właściwej terenowo Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej.

We wniosku należy określić m.in. rodzaj i zakres działalności, która ma być prowadzona, w tym rodzaj żywności, która ma być przedmiotem produkcji lub obrotu. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie o wpisie do ewidencji gospodarstw rolnych.

Wzory wniosków określone są w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2007 r. w sprawie wzorów dokumentów dotyczących rejestracji i zatwierdzania zakładów produkujących lub wprowadzających do obrotu żywność podlegających urzędowej kontroli Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2007 r.,  Nr 106, poz. 730).

Wpis zakładu do rejestru nie podlega opłacie. Natomiast zgodnie z art. 103 ust. 4 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, kto prowadzi działalność w zakresie produkcji lub obrotu żywnością bez złożenia wniosku o wpis do rejestru zakładów (…), podlega karze pieniężnej.

W trakcie uprawy, zbioru, magazynowania i transportu owoce i warzywa narażone są na pojawiające się zagrożenia, które musi brać pod uwagę i im zapobiegać każdy, który produkuje, skupuje lub przetwarza te produkty. Szczególnie niebezpieczne są zagrożenia mikrobiologiczne (takie jak patogenne bakterie i wirusy), gdyż owoce i warzywa często spożywane są na surowo, bez obróbki cieplnej odpowiedniej do wyeliminowania zagrożenia. Spożycie produktów zakażonych patogennymi mikroorganizmami może prowadzić do zatruć pokarmowych, a także poważnych komplikacji zdrowotnych. Główne źródła patogennych mikroorganizmów w owocach i warzywach to stosowane w trakcie uprawy: zanieczyszczona woda, gleba, nawozy, ścieki, a także ludzie, którzy pracując w styczności z owocami i warzywami, jednocześnie są nosicielami patogenów. 

W celu  zapobiegania zakażeniom mikrobiologicznym owoców i warzyw należy:

  • przestrzegać zasad higieny wśród osób zajmujących się pozyskiwaniem i przetwarzaniem owoców i warzyw;
  • zapewnić dostęp wszystkim pracownikom do toalet w pobliżu plantacji oraz dostęp do czystej wody do mycia i suszenia rąk;
  • do podlewania, rozcieńczania środków ochrony roślin i nawozów należy stosować wodę o dobrej jakości mikrobiologicznej (nie może być zanieczyszczona fekaliami lub wymiotami);
  • egzekwować obowiązek mycia rąk przed przystąpieniem do pracy, zawsze po skorzystaniu z toalety oraz w innych sytuacjach, gdy mogło dojść do zanieczyszczenia rąk;
  • zaleca się stosowanie rękawiczek jednorazowych;
  • zapewnić czystą odzież podczas wykonywania pracy;
  • zakazać pracy osobom z objawami takimi jak: biegunka, wymioty temperatura, kaszel, żółtaczka;
  • dopilnować aby na polach uprawnych nie przebywały zwierzęta
  • zakazać wstępu osobom nieupoważnionym, w tym dzieciom- które nie powinny znajdować się w obszarze zbioru;
  • zapewnić czyste i odpowiedniej jakości pojemniki, naczynia, sprzęt do zbioru oraz odpowiednie warunki transportu;
  • przestrzegać zasad Dobrej Praktyki Higienicznej, Produkcyjnej i Rolniczej;
  • przeprowadzać systematyczne szkolenia dla pracowników w zakresie higieniczno-sanitarnym;

Co więcej, należy pamiętać, że każdy podmiot działający na rynku spożywczym musi potrafić zidentyfikować odbiorcę swoich produktów, a także dostawcę, od którego otrzymał środek spożywczy. Istotne jest zachowanie dokumentów, na podstawie których identyfikacja dostawców i odbiorców będzie możliwa. Informacje dotyczące dostawców i odbiorców muszą zostać przekazane na żądanie właściwych władz.  

Ponadto Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Siemiatyczach zwraca uwagę, że nieprzestrzeganie warunków higienicznych na plantacjach jest kryterium dyskwalifikującym towar, w związku z czym nie powinien być on przyjęty do punktów skupu.

Pomocnym narzędziem edukacyjnym są wytyczne Komisji Europejskiej z 2017r.

 „Zawiadomienie Komisji w sprawie wytycznych dotyczących ograniczania ryzyka mikrobiologicznego w odniesieniu do świeżych owoców i warzyw na etapie produkcji podstawowej poprzez przestrzeganie zasad higieny” (Dz.Urz. UE C 163, str. 1 z dnia 23.05.2017 r.)

Wytyczne z założenia są praktyczną pomocą dla producentów produkcji pierwotnej świeżych owoców i warzyw, bez względu na wielkość przedsiębiorstwa. Obejmują zasady Dobrej Praktyki Higienicznej GHP oraz Dobrej Praktyki Rolniczej GAP, które należy stosować na poziomie produkcji pierwotnej, w okresie wzrostu, na etapie zbioru i po zbiorze. Dokument zawiera listy kontrolne w zakresie higieny w danej kategorii ryzyka. Każdy producent może wykorzystać je do sprawdzenia, czy spełnia wymogi prawa żywnościowego w zakresie higieny.

zalecenia dla plantatorówzalecenia dla punktów skupuzalecenia dla przetwórców